|
|
 |
Ιδεοληψίες και ψυχαναγκασμοί: Πολλές σκέψεις, συνεχής δράση
|
|
|
| |
|
 http://www.selftherapy.gr
|
|
|
|
Ο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός κυριαρχείται από την άποψη ότι ο ορθολογισμός και η επιτυχημένη δράση είναι η πεμπτουσία της ανθρώπινης ευτυχίας. Αυτό ασφαλώς έχει επηρεάσει τις αξίες και τη συμπεριφορά μας. Οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα νιώθουν βαθύτατη υπερηφάνια, γιατί μπορούν να βάζουν στόχους και να λύνουν πολύπλοκα προβλήματα, χάρις στις νοητικές τους ικανότητες και τη λογική τους. Ομως, η αποκλειστική υιοθέτηση του ορθολογισμού, σε βάρος των συναισθημάτων, έχει και καλές αλλά και πολλές άσχημες συνέπειες στην οργάνωση του χαρακτήρα μας. Η ορθολογιστική σκέψη και η διανοητική δραστηριότητα περιφρονεί την ονειροπόληση και την διαίσθηση, την καλλιτεχνική δημιουργία και την φαντασία.
Αυή η συλλογική επιλογή- σχεδόν όλοι είμαστε έτσι- δεν καλυτέρευσε τη ζωή μας. Αντίθετα μας οδήγησε σε μια κοινωνία άγχους, όλοι τρέχουμε προς κάθε κατεύθυνση, για να πετύχουμε στόχους. Η κοινωνική καταξίωση της εξυπνάδας και της ασταμάτητης δραστηριότητάς μας, αν και μας κάνει να νιώθουμε υπερήφανοι, στο τέλος καταλήγουμε εργασιομανείς, γεμάτοι άγχος , μήπως και χάσουμε την επικύρωση και τον θαυμασμό των άλλων.
Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας συμπεριφοράς είναι η ολοένα και περισσότερο ανάπτυξη μια τελειοθηρικής οργάνωσης του χαρακτήρα , που συχνά μας οδηγεί στην ανάπτυξη εμμονών και ψυχαναγκασμών. Από αυτές τις εμμονές και τους ψυχαναγκασμούς άλλες φαίνονται αθώες και κοινωνικά αποδεκτές- γιατί απλούστατα κρίνονται με ορθολογιστικά κριτήρια- και άλλες γίνονται βάσανο γι αυτόν, που τις καταχώρησε στις αξίες του.Π.χ., επιβραβεύεται από το κοινωνικό σύνολο η νοικοκυρά, που πριν από κάθε τι άλλο έχει ανάγκη από την τελετουργικού τύπου καθαριότητα και που δεν μπορεί να ιεραρχήσει τις καταστάσεις ή να βάλει προτεραιότητες πέραν της καθαριότητας. Επίσης επιβραβεύεται και αναπτύσσει ισχυρότερη αυτοεκτίμηση όποιος καταφέρει να παίρνει αποφάσεις λογικές και όποιος μπορεί να παραμερίζει με σχετική ευκολία την ανάγκη του για συναισθηματική επαφή, το άγγιγμα, το μοίρασμα και τη ζεστασιά με τους άλλους.
Η τελετουργική λοιπόν και συνεχώς επαναλαμβανόμενη άκαμπτη δράση οδηγεί σε ψυχαναγκασμό όπως και η ακατάπαυστη αγχωτική προσπάθεια να « καταπιούμε» τα συναισθήματά μας και να αποδείξουμε ότι δεν τα έχουμε ανάγκη οδηγεί σε εμμονές.
Και οι δυο τύποι οργάνωσης της προσωπικότητας, χαρακτηρίζονται από την τάξη και το πείσμα, την τελειοθηρία και την ισχυρογνωμοσύνη, την σχολαστικότητα και την πειθαρχία. Διακριτικό τους στοιχείο το πρακτικό πνεύμα και η σαφήνεια των αξιών τους όπως και η άκαμπτη διανοητικότητα.
Ομως, οι υψηλές προσδοκίες, η ευσυνειδησία και η υψηλή λειτουργικότητα δεν πέτυχαν να κάνουν ευτυχισμένα αυτά τα άτομα, που σιγά-σιγά ανέπτυξαν ψυχαναγκαστικές και ιδεοληπτικές συμπεριφορές. Αντίθετα, τα . περισσότερα ιδεοληπτικά και ψυχαναγκαστικά άτομα υποφέρουν από καλά κρυμμένα συναισθήματα, όχι γιατί υποκρίνονται αλλά επειδή δεν επιτρέπουν στον εαυτό τους να εκφράσουν τις επιθυμίες τους και η συνεχή επαγρύπνηση για ψυχραιμία τους απαγορεύει να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, τον θυμό, το φόβο, την απειλή, τη χαρά και την θλίψη τους.
Συνήθως, κάνουν ηρωικές προσπάθειες για να μπορέσουν να βάλουν κάτω από την λογική την οργή, την εχθρότητα ή τον έρωτα που νιώθουν. Αυτά τα συναισθήματα και πολλά άλλα απωθούνται, υποτιμούνται, γιατί κανένα λογικό επιχείρημα δεν εξασφαλίζει την τεκμηρίωσή τους. Δυστυχώς η αποκλειστικά και επίμονα λογική σκέψη, όπως και η τελετουργική συνεχής δράση οδηγούν σε λανθασμένα πρότυπα συμπεριφοράς: Δημιουργούν ανθρώπους, που ασκούν εύκολα κριτική, που αισθάνονται τη σιγουριά, ακόμη και την έπαρση ότι ελέγχουν τη ζωή τους και τη ζωή των ανθρώπων γύρω τους, αμφιβάλλουν για όλους και για όλα και δίνουν έμφαση στις λεπτομέρειες, με αποτέλεσμα να χάνουν την συνολική εικόνα της ζωής τους. Τα ιδεολητικά, λοιπόν, άτομα ασχολούνται με τη σκέψη και τα ψυχαναγκαστικά με τη δράση.
Οσοι καταφεύγουν σε θεραπεία , το κάνουν μόνο όταν πλέον « παραλύουν» από μια « παράλογη» επιθυμία, έξω από το σύστημα των « λογικών» αξιών τους. Συνήθως, στη θεραπευτική διαδικασία αμφιβάλλουν για όλους και για όλα, τίποτε δεν είναι αρκετά καλό για να πάρουν απόφαση αλλαγής.
Συμβουλές:
- Να αμφισβητήσουμε τις σκέψεις μας, αν είναι δηλαδή σωστές ή όχι.
- Να αλλάξουμε κριτήρια π.χ το "πρέπει" με το " θέλω".
- Να ελέγξουμε αν γίναμε πιο ευτυχισμένοι από τις εμμονές και την επίμονη, αγχωτική δράση.
- Να ακούσουμε και άλλες απόψεις και να τις συγκρίνουμε με τις δικές μας.
- Να δεχθούμε ότι ο καθένας μας είναι μοναδικός και ξεχωριστός και έχει την δική του υποκειμενική πραγματικότητα, αυτήν που έφτιαξε με την προσωπική του εμπειρία και επιλογή.
- Να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας ανοικτά, χωρίς ντροπή και ενοχή. Η χαρά, η λύπη, ο θυμός, ο φόβος κλπ., δεν γνωρίζουν «πρέπει». Αναπτύσσονται κάτω από άλλους, μη ορθολογιστικούς κανόνες και δεν υπακούουν στην κοινωνική και τυποποιημένη ευπρέπεια. |
| |
| |
|
|
Μαρία Λασσιθιωτάκη
Ψυχολόγος Τηλ: 210-7253689
http://www.selftherapy.gr |
|
|
 |
| |
|
|
|
|
