|
|
 |
|
|
| |
|
 http://www.selftherapy.gr
|
|
|
|
Η Πειθώ ή τα συνθήματα,η προσωπικότητα του ηγέτη ή η αίσθηση του ανήκειν σε μια πολιτική ομάδα είναι οι πιο σημαντικοί λόγοι προτίμησης κάποιου κόμματος
Οι βουλευτικές εκλογές έχουν ιδιαίτερη δυναμική και καταλαμβάνουν μια πολύ σημαντική θέση στη ζωή μας. Οπως κι αν τις δούμε, ως ιδεολογία, ως διαδικασία, ή ως ενόραση της ανθρώπινης προσδοκίας για αλλαγή και βελτίωση της ατομικής και κοινωνικής ζωής, μας οδηγούν, μέσα από εικόνες, κρίσεις, γνώμες και επιρροές, σε μια συγκεκριμένη κομματική επιλογή.
Τα οικονομικά κίνητρα, (το συμφέρον, το χρήμα, η δύναμη, το βόλεμα, το ρουσφέτι) , η ιδεολογία, η κουλτούρα, οι αξίες ( δικαιοσύνη, ισότητα, περηφάνια, αλτρουισμός, οι προκαταλήψεις και τα στερεότυπα), το συναίσθημα και το ελληνικό φιλότιμο ( να υποστηρίξουμε τους δικούς μας ανθρώπους), όπως και ο ηγέτης του κόμματος, γίνονται κριτήρια επιλογής , με διαφορετική ιεράρχηση για κάθε ψηφοφόρο. Εξέχουσα σημασία στον κατάλογο αυτών των κριτηρίων έχει η αίσθηση του ανήκειν σε μια συγκεκριμένη πολιτική ομάδα , η σχέση της με τις υπόλοιπες καθώς και η προσωπικότητα του ηγέτη.
Η αίσθηση του ανήκειν σε μια πολιτική ομάδα
Για τους Έλληνες, η αίσθηση του ανήκειν σε κάποια πολιτική, κοινωνική, θρησκευτική ή άλλη ομάδα είναι πολύ ισχυρή, συνδεδεμένη με την ιστορία του, τους ομαδικούς αγώνες για επιβίωση. Ο ψηφοφόρος, που εντάσσεται σ΄ ένα συγκεκριμένο κόμμα επιδιώκει όχι μόνο να διατηρήσει την θέση του στην πολιτική και κοινωνική ζωή αλλά , αν είναι δυνατόν , και να την βελτιώσει. Επιβάλλοντας, μέσω μιας πολιτικής ομάδας, την «ιδιαιτερότητά» του απομακρύνει την αβεβαιότητα και τον κίνδυνο να εισπράξει απώλειες. Με την συμβολή όλων των μελών της ομάδας αντέχει καλύτερα την σύγκριση και τον ανταγωνισμό με τους άλλους γύρω του και οδηγείται σ΄ ένα περισσότερο οχυρωμένο και ανθεκτικό « εγώ». Έτσι, αποκτά μια αυτόματη κοινωνική ταυτότητα, που του αποδίδει κάποια κοινωνικά και- γιατί όχι- ατομικά χαρακτηριστικά, σύμφωνα με την επιλογή του. Με αυτόν τον τρόπο, η κομματική του επιλογή τον οδηγεί στην υπερτίμηση του εαυτού του.
Ποιες θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι οι κατηγορίες των ψηφοφόρων: Αυτοί, που επιλέγουν να ενισχύσουν τον εαυτό τους, τοποθετώντας τον σ΄ ένα από τα μεγάλα κόμματα εξουσίας. Η δύναμη της πλειοψηφίας τους δημιουργεί την αίσθηση της δύναμης και της νίκης.
Από την άλλη πλευρά έχουμε τους ψηφοφόρους των μικρών κομμάτων, τις «γλυκές» φωνές του Κοινοβουλίου. Βασισμένη η ύπαρξη και λειτουργία τους στους νόμους της σύγκρουσης και της επεξεργασίας της, οργανωμένα στη βάση της μειονοτικής επιρροής, της ενεργούς δηλαδή μειονότητας, είναι εκφραστές μιας άλλης κουλτούρας και ιδεολογίας. Προτεραιότητα για τα μέλη τους δεν έχει η δύναμη της νίκης αλλά η αναζήτηση νέων, σαγηνευτικών κόσμων. Τα μικρά κόμματα, όταν δεν είναι ακραία και άκαμπτα, ασκούν θετική μειονοτική επιρροή και διαπραγματεύονται τη σχέση τους με τους ψηφοφόρους στη βάση της πειθούς, των επιχειρημάτων και της σταθερότητας, των απόψεών τους, μέσα στον χρόνο. Τα επικοινωνιακά τους μηνύματα , όταν, όπως είπαμε, δεν έχουν υπερβολές και ακρότητες , στοχεύουν να επιφέρουν ρωγμές στο κατεστημένο και να σπάσουν την ενιαία γραμμή της κοινωνικής συναίνεσης προς τα μεγάλα κόμματα.
Ο τρόπος, λοιπόν, που θα διαπραγματευθεί ένα μικρό κόμμα την σύγκρουση καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και την σταθερή του εμφάνιση στην πολιτική σκηνή, αν δηλαδή θα καταφέρει να προβληματίσει και να πείσει ή, αντίθετα, να φοβίσει. Κάθε ακαμψία ή ακρότητά τους κινδυνεύει να φέρει πόλωση και να προξενήσει την αντιπάθεια, τον χλευασμό και τον φόβο όλων, κάτι που οδηγεί στην αδυναμία διατήρησης και διεύρυνσης της εκλογικής τους βάσης. Μια τέτοια, καθαρά ψυχολογική διεργασία, δεν παρατηρείται στα μεγάλα κόμματα. Σταθερά καθιερωμένα στις συνειδήσεις των ψηφοφόρων τους, τα μεγάλα κόμματα, μπορούν να περάσουν πολύ πιο εύκολα ακραίες θέσεις.
Παράλληλα, τα μέλη και οι ψηφοφόροι ενός μικρού κόμματος δέχονται αυξημένες πιέσεις για να μεταστρέψουν την γνώμη τους και να συμμορφωθούν με την πλειοψηφία. Μοναχικοί, περιπατητές, ανεδαφικοί, πάντα νικημένοι, αρνούνται την εξουσία κλπ., είναι μερικές από τις πολλές μομφές που ακούγονται γι αυτούς. Αυτές οι ψυχολογικού τύπου πιέσεις, αντί να αποθαρρύνουν τους λάτρεις των μικρών κομμάτων, τους ενισχύουν την σταθερότητα, την βεβαιότητα, την γενναιότητα και την αυτοπεποίθηση. Αρα, καταλήγουν να επηρεάζουν επειδή γίνονται αντικείμενα θαυμασμού, κάτι που δεν μπορεί να συμβεί με τον ψηφοφόρο ενός μεγάλου κόμματος.
Οι Αναποφάσιστοι
Στις τελευταίες εκλογές επαναπροσδιορίζεται και η έννοια του αναποφάσιστου, μια κατηγορία ψηφοφόρων, που είχε δεχθεί πολλές επικρίσεις, εξαιτίας της δύναμής της να αλλάζει το εκλογικό αποτέλεσμα. Σε παλιότερες εποχές, ο αναποφάσιστος ήταν ένα άτομο με ευμετάβλητη προσωπικότητα, αυτός που ζύγιζε την τελευταία στιγμή τις πιθανότητες και ψήφιζε τον νικητή. Σήμερα αντιμετωπίζεται με σεβασμό και θεωρείται, χωρίς να έχει αυτό ερευνηθεί, ότι πιθανά είναι ιδεολογικά ακάλυπτος ή ότι η ψήφος του είναι ψήφος διαμαρτυρίας και τιμωρίας.
Εμείς και οι Αλλοι
Πού και πώς επηρεάζονται οι ψηφοφόροι από την πολιτική ομάδα στην οποία ανήκουν; Ποια είναι η σχέση των μελών μιας ομάδας με τα μέλη μιας άλλης; Η προσχώρηση σε μια πολιτική ομάδα, καταργεί σιγά σιγά τις ατομικές απόψεις και τείνει στην ομοιομορφία, χάριν της ενδοομαδικής συνοχής. Η ιδεολογία της ομάδας επικεντρώνεται στην συνισταμένη των κοινών στοιχείων. Γι αυτό το λόγο, τα μέλη μιας ομάδας είναι εύκολα αναγνωρίσιμα, συνήθως χρησιμοποιούν συγκεκριμένα αρνητικά χαρακτηριστικά για τα μέλη άλλων ομάδων και επίσης συγκεκριμένα θετικά για την δική τους ομάδα. Η απόδοση αρνητικών χαρακτηριστικών στους άλλους είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος προσπάθειας μεταστροφής της κοινής γνώμης και επιβεβαίωσης της δικής μας. Έχει όμως αποδειχθεί ότι οι αρνητικοί χαρακτηρισμοί μπορεί να οδηγήσουν και σε αντίθετα αποτελέσματα, επειδή συσπειρώνουν τα άτομα και οδηγούν σε ανταγωνιστικές ή τιμωρητικές συμπεριφορές. Οσο περισσότερο τονίζονται οι ανομοιότητες και όσο περισσότερο εκτοξεύονται αρνητικοί χαρακτηρισμοί εναντίον μιας ομάδας, τόσο αυξάνεται η συσπείρωση και η συνοχή των μελών της αλλά και η πόλωση με τις υπόλοιπες.
Η προσωπικότητα του ηγέτη
Επηρεάζεσθε ή όχι από την προσωπικότητα ενός ηγέτη; Κάντε ένα μικρό πείραμα: Διαβάστε ένα οποιοδήποτε κείμενο ενός οποιουδήποτε πολιτικού αρχηγού. Θα βγάλετε βεβαίως κάποια «προσωπικά» και ίσως και «αντικειμενικά» συμπεράσματα Είναι, όμως πράγματι, προσωπικά και αντικειμενικά αυτά τα συμπεράσματα ή απλά επιθυμείτε να ενισχύσετε την καλή ή κακή σας γνώμη για κάποιο συγκεκριμένο ηγέτη ή για ένα συγκεκριμένο πολιτικό χώρο; Συνεχίστε. Προσπαθήστε, όσο καλύτερα μπορείτε, να χρεώσετε το ίδιο κείμενο σ΄ ένα άλλο πολιτικό αρχηγό. Πιθανά να μείνετε κατάπληκτοι πόσο μεταστρέφεται η γνώμη σας και οι χαρακτηρισμοί σας. Φυσικά δεν φταίει το κείμενο. Τίποτα δεν άλλαξε από το περιεχόμενό του. Απλά υπάρχει θετική ή αρνητική προδιάθεση και προκατάληψη από σας τόσο για τον ηγέτη όσο και για τον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο.
( Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Σύγχρονη Ψυχολογία" τεύχ. 13 Απρίλιος 2004) |
| |
| |
|
|
Μαρία Λασσιθιωτάκη
Ψυχολόγος Τηλ: 210-7253689
http://www.selftherapy.gr |
|
|
 |
| |
|
|
|
|
