|
|
 |
Ο έλεγχος του περιβάλλοντος
|
|
|
| |
|
 http://www.selftherapy.gr
|
|
|
|
«Είναι καλός άνθρωπος», «Είσαι κλειστός», «Δεν είσαι συνεργάσιμος» «Κοίτα πόσο έξυπνο είναι το παιδί μου».
Πόσες φορές όλοι μας δεν ξεστομίσαμε τέτοιους και άλλους πολλούς χαρακτηρισμούς, μιλώντας με κάποιο φίλο, συνεργάτη, γείτονα ή γνωστό, συζητώντας ή καυγαδίζοντας για κάποιο θέμα, με την απόλυτη πεποίθηση, ότι η κρίση μας είναι ακριβής. Ομως, τις περισσότερες φορές, τα συμπεράσματά μας είναι άδικα, βρίσκονται μακριά από την αλήθεια. Εκφέροντας με πολλή ευκολία- μερικές φορές και αγριότητα- χαρακτηρισμούς και ιδιότητες για τους άλλους γύρω μας, αγνοούμε, ότι χρησιμοποιούμε τις κατηγοριοποιήσεις, τις έτοιμες λύσεις ή αλλιώς τους αυτόματους πιλότους, που η κοινή πείρα και η κοινή γνώση έχει δημιουργήσει, με στόχο να διευκολύνει την επικοινωνία και να ελέγξει το περιβάλλον.
Πίσω λοιπόν από τις κατηγοριοποιήσεις βρίσκουμε τον «κοινό νου», την «εκλαϊκευμένη ψυχολογία», όρους και έννοιες, που ερευνά η Κοινωνική Ψυχολογία, προκειμένου να εξηγήσει τις αιτίες και τους τρόπους δημιουργίας και διατήρησης των κατηγοριοποιήσεων.
Αρκετά κοντά στην Κοινωνιολογία αλλά και στην Κλινική Ψυχολογία, η Κοινωνική Ψυχολογία δεν είναι ακριβώς ούτε το ένα ούτε το άλλο, διότι έχει το δικό της βλέμμα, για να παρατηρεί τα φαινόμενα, ένα βλέμμα, που εστιάζεται ταυτόχρονα στον εσωτερικό κόσμο του ατόμου και στο περιβάλλον του.
Ομως δεν είναι καθόλου απλό να πούμε ότι το κλινικό δεν εμπλέκεται με το κοινωνικό μέρος. Κανείς μας δεν είναι αυτόνομος και ανεξάρτητος- στην κυριολεξία είμαστε ανύπαρκτοι χωρίς τα κοινωνικά πλαίσια- που παρεμβαίνουν συνεχώς στην ψυχική και ατομική μας ζωή: Οι πικρίες, η στενοχώρια, η κοινωνική απόρριψη ή η περιθωριοποίηση, που νιώθουμε σε κάποιες περιόδους της ζωής μας, είναι το αποτέλεσμα της κοινωνικής επιρροής.
Οσο κι αν υπάρχει ένας όλο και περισσότερο αναπτυσσόμενος σεβασμός από πλευράς κοινωνίας της ατομικότητας και του υποκειμενικού τρόπου ζωής, στην κυριολεξία η κοινωνία παρεμβαίνει με διάφορους τρόπους κοινωνικού ελέγχου στη ζωή μας αλλά και εμείς, με τη σειρά μας, επηρεάζουμε τα κοινωνικά φαινόμενα.
Το άτομο και η κοινωνική του ταυτότητα είναι αυτά που είναι μέσα από μια διαδικασία συνεχούς σύγκρισης με τους άλλους.
Ο λόγος, λοιπόν, που, μέσα στο πέρασμα των αιώνων, δημιουργήθηκαν οι κατηγοριοποιήσεις, όπως είναι τα στερεότυπα, οι προκαταλήψεις, τα σενάρια, οι άρρητες θεωρίες προσωπικότητας, οι κοινωνικές κατασκευές κλπ., είναι η απλούστευση της κοινωνικής μας ζωής. Προσπαθούμε γρήγορα και όσο τον δυνατόν πιο εύκολα να είμαστε σε επικοινωνιακή ετοιμότητα, να εξηγήσουμε αβίαστα τη συμπεριφορά των άλλων να έχουμε μια «βάση» ένα σταθερό σημείο αναφοράς.
Παίζουμε, λοιπόν, όλοι κατά καιρούς τους ψυχολόγους της καθημερινότητας, χάριν των συμφερόντων μας. Αυτό δεν σημαίνει, ότι η Ψυχολογία ανήκει στους ειδικούς. Κάθε άλλο. Η ατομική και κοινή εμπειρία είναι το βασικό υλικό της επιστήμης της Ψυχολογίας, με μια μεγάλη διαφορά: Οτι δίνει όνομα και υπόσταση στις εσωτερικές και ψυχικές εκείνες διαδικασίες, που μας οδηγούν στην κοινωνική συμμόρφωση και την υποταγή, τη σύγκρουση, τα στερεότυπα, τις στάσεις και τις αντιλήψεις μας. Αυτά τα γενικά συμπεράσματα τα παρατηρεί ή τα ανασύρει μέσα από τις τεράστιες ατομικές διαφορές και την μοναδικότητα του καθένα, με μεθοδολογικά εργαλεία τέτοια, που να εξασφαλίζουν αξιοπιστία και εγκυρότητα των αποτελεσμάτων της.
Σε άλλα άρθρα θα αναλυθούν περισσότερο αυτά τα φαινόμενα. |
| |
| |
|
|
Μαρία Λασσιθιωτάκη
Ψυχολόγος Τηλ: 210-7253689
http://www.selftherapy.gr |
|
|
 |
| |
|
|
|
|
