|
|
 |
Το στρες και οι πηγές του
|
|
|
| |
|
 http://www.selftherapy.gr
|
|
|
|
Φαίνεται πως, ειδικά τα τελευταία χρόνια, το άγχος κυριαρχεί στη ζωή μας. Δύσκολα βρίσκουμε άτομα- ενήλικες αλλά και παιδιά- που να μην παραπονιούνται για την ένταση, που βιώνουν καθημερινά από κάποια σημαντικά ή ασήμαντα γεγονότα της ζωής τους.
Το στρες επηρεάζει τη ζωή μας, αλλοιώνει τις σχέσεις μας και επιδρά αρνητικά στην υγεία μας. Σχετίζεται με την αυτογνωσία και την αυτοπεποίθησή μας, είναι μια αντίδραση του θυμικού και του σώματος μπροστά σε μια κατάσταση απειλής και κινδύνου, αβεβαιότητας ή απώλειας.
Για τον κίνδυνο και την απειλή έχουν γραφεί πολλά και εκεί εστιάζονται οι περισσότερες έρευνες. Κεντρικό ερώτημα είναι, αν και κατά πόσο οι ερμηνείες, που δίνει κάποιος για τα διάφορα αγχογόνα γεγονότα είναι ρεαλιστικές ή απόλυτες, αν και πόσο συμβάλλει ο ίδιος, με τη σκέψη και τις απόψεις του, στην πυροδότηση του στρες.
Και μόνο το γεγονός, ότι δεν αντιδρούμε όλοι το ίδιο, σε όμοια γεγονότα, μας παραπέμπει κατευθείαν στην ιδιοσυγκρασία και την προσωπικότητα του ατόμου, την κοσμοθεωρία και τις αντιλήψεις του. Γιατί, λοιπόν, άλλοι περιμένουν υπομονετικά στις ουρές και άλλοι κάνουν φασαρία ή συμπεριφέρονται π.χ εντελώς διαφορετικά στη συνταξιοδότηση, την απώλεια δουλειάς, ή αγαπημένων προσώπων;
Φαίνεται, ότι στη γένεση του στρες πολύ μεγάλο ρόλο παίζει το προσωπικό στυλ, η ιδιοσυγκρασία μας, με αποτέλεσμα ο καθένας μας να αντιδρά με τον δικό του τρόπο στις εμπειρίες της ζωής. Αυτό δείχνει, ότι η εσωτερική επεξεργασία των γεγονότων στη ζωή, με βάση τα βιώματά μας και τις αντιλήψεις , που διαμορφώσαμε, βοηθούν πολύ, λίγο ή καθόλου στην προσαρμογή μας και τη διαχείριση των στρεσογόνων καταστάσεων. Η προδιάθεση και το προφίλ κάθε προσωπικότητας, αν π.χ βλέπουμε τα πράγματα με αισιοδοξία, τί νόημα και αξία τους αποδίδουμε, αν επενδύουμε με θετική αξιολόγηση τα γεγονότα, είναι σημαντικοί παράγοντες στη διαχείριση του στρες. Η σκέψη, π.χ., ότι τίποτε, από όσα μας συμβαίνουν, δεν είναι μόνο καλό ή μόνο κακό, ό,τι και να είναι αυτό, είναι μια θετική σκέψη, που αξίζει να επεξεργασθούμε όλοι.
Τις περισσότερες φορές, μια διαφορετική επεξεργασία και εκτίμηση των πραγμάτων, και γενικά η αντίληψή μας για τη ζωή τείνουν να μειώσουν την ένταση και να μας κάνουν πιο προσαρμοστικούς και πιο ευέλικτους. Συνήθως τα άτομα, που έχουν έντονη την αίσθηση του ελέγχου (locus of control) παρουσιάζουν λιγότερη αντοχή στους στρεσογόνους παράγοντες, εξαιτίας του λανθασμένου τρόπου σκέψης, επειδή θέλουν ή επειδή νομίζουν ότι μπορούν να ελέγχουν όλες τις συνθήκες της ζωής. Αυτό, όμως, δεν είναι δυνατόν, γιατί στη ζωή μας εμπλέκονται διάφορες καταστάσεις και άλλα άτομα-το στενό ή το ευρύτερο κοινωνικό μας περιβάλλον- που κι αυτά έχουν τις αντιλήψεις, τις συμπεριφορές και τις απόψεις τους.
Παράδειγμα, ο θάνατος, η απώλεια αγαπημένου προσώπου, που θεωρείται πρώτο στη λίστα των αγχογόνων γεγονότων, δεν μπορεί να ελεγχθεί και είναι μάταιο να εμμένουμε σ΄αυτό. Το ίδιο και με το διαζύγιο, που θεωρείται δεύτερο σαν αγχογόνο γεγονός, δε μπορεί να διευθετηθεί μόνο από την επιθυμία του ενός από τους δύο συζύγους. Πολλές από τις θεραπείες άγχους εστιάζονται στην αλλαγή αυτών των αντιλήψεων, των αρνητικών και απόλυτων τρόπων σκέψης, με βάση τα κίνητρα, τα σχέδια ζωής και τις δυνατότητες, που έχουμε.
Η ιδιοσυγκρασία μας και η φυσική αντοχή μας στο άγχος αυξάνεται, αν μάθουμε να διαχειριζόμαστε τα πράγματα με ευελιξία και προσαρμογή στις συνθήκες. Η αντίληψη, όπως προαναφέρθηκε, είναι σοβαρός διαμεσολαβητικός παράγοντας μεταξύ εμπειρίας και γεγονότος , αν και πώς δηλαδή κάποιος μπορεί να αντέξει το σήμα του κινδύνου και της απειλής.
Στα σοβαρά γεγονότα ζωής περιλαμβάνονται και μάλιστα με ιεραρχική, ως προς την αγχογόνο ένταση, τα ακόλουθα:
Ο θάνατος του συζύγου
Διαζύγιο
Η διάσταση από το σύζυγο
Θάνατος μέλους της οικογένειας
Απόλυση από την εργασία
Ασθένεια
Συνταξιοδότηση
Αλλαγές στις προσωπικές συνήθειες
Αλλαγές στις κοινωνικές συνήθειες
Αλλαγές ωραρίου, συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια, με συγγενείς, φίλους, συνεργάτες.
Βλέπουμε, λοιπόν, ότι τα πιο αγχογόνα γεγονότα είναι αυτά που δεν επαναλαμβάνονται συχνά στη ζωή μας. Τα λιγότερο αγχογόνα όμως είναι καθημερινή πρακτική, επαναλαμβάνονται συνεχώς και δρουν σωρευτικά. Το κυκλοφοριακό πρόβλημα στις μεγαλουπόλεις, η απομόνωση και η μοναξιά, η ανία και η έλλειψη ευχαρίστησης, ο ανταγωνισμός, η μη ευχάριστη εργασιακή απασχόληση και η έλλειψη χρόνου, οι συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια ή το εργασιακό περιβάλλον κλπ., είναι καταστάσεις, που δρουν σωρευτικά στη δημιουργία άγχους.
Σε γενικές γραμμές, το καθημερινό άγχος χαρακτηρίζεται από την αδυναμία να λύσει κάποιος ένα πρόβλημά του- εξαιτίας ελλειπών γνώσεων και εφοδίων- ή επειδή αναγκάζεται να αλλάξει το πρόγραμμά του, να αυξήσει ή να μειώσει υπερβολικά τους συνηθισμένους ρυθμούς του ή να αντιμετωπίσει νέες και άγνωστες συνθήκες και δεν ξέρει πώς να τις ελέγξει και να τις χειρισθεί. Τότε, οι συναισθηματικές αντιδράσεις της ανησυχίας, του θυμού, της λύπης κλπ., δηλαδή του άγχους είναι αναπόφευκτες. |
| |
| |
|
|
Μαρία Λασσιθιωτάκη
Ψυχολόγος Τηλ: 210-7253689
http://www.selftherapy.gr |
|
|
 |
| |
|
|
|
|
